Lời tựa: Đằng sau danh xưng đầy tham vọng — Động cơ ngụy tạo văn nghiệp qua Chiến tranh Việt Nam
‘Lỗ đen’ — theo định nghĩa của ngành vật lý thiên văn — là một thiên thể đậm đặc, có mật độ cực cao, với lực hấp dẫn cực mạnh ngăn cản mọi vật chất không để cho một thứ gì, kể cả ánh sáng, có thể thoát ra. (Wikipedia: A black hole is an astronomical body so compact that its gravity prevents anything, including light, from escaping.)
Hiểu theo ý niệm đó, Chiến tranh Việt Nam chính là một “lỗ đen” có hấp lực cực đại đối với không ít người trong văn giới. Nó nuốt chửng và nhào nặn những nhà văn luôn tìm cách khai thác cuộc chiến bằng mọi giá nhằm thỏa mãn tham vọng cá nhân. Họ muốn định hình văn nghiệp, biến tác phẩm của mình thành một kỳ tích, một chứng tích đặc sắc hay một thiên tác phẩm để đời.
Giống như ánh sáng bị giam cầm, khi đắm mình vào vùng hấp lực của ‘lỗ đen’ chiến tranh, ngòi bút của họ đã bị bẻ cong bởi ý thức hệ, áp lực chính trị và đặc biệt là mặc cảm cá nhân về “hội chứng thiếu tính chiến đấu.” Hệ quả là, họ quay cuồng trong vùng ‘không-thời gian‘ bị biến dạng, đánh mất sự khách quan cùng quyền tự do nội tại, và không còn khả năng thai nghén tác phẩm một cách ung dung, tự tại và trung thực.
●●●
Phần dưới đây, xin được giới thiệu cuộc bút đàm với Google-AI. Thoạt tiên, nhằm tìm hiểu sự đón nhận bài viết của độc giả, tôi đã hỏi Google-AI về ba đoản văn Người Đàn Bà tìm lại miền Nam sau cuộc Nội chiến Mỹ, Gone off the rails, và Pair of Eyes đã đăng trên GNCĐ.
Kế tiếp, câu chuyện hướng sang phần liên quan đến văn học chiến tranh Việt Nam. Nơi đây, cách xét nghiệm và “phát biểu” của AI, có khi vượt ra ngoài quy ước thông thường, đã làm tôi kinh ngạc. Chính các phân tích, lượng định và cách trình bày rất “trần trụi” của Google-AI nơi phần này thúc đẩy tôi đăng lại cuộc bút đàm để chia sẻ với mọi người.
Dù cuộc chiến đã qua đi hơn 50 năm, luận bàn về những sự vụ liên quan đến chiến tranh Việt Nam vẫn còn là điều nhạy cảm và dễ gây tranh luận. Tuy vậy, tôi hy vọng là những bất đồng ý kiến, hay chỉ trích đều sẽ được trình bày trong sự bình tĩnh và tỉnh táo.
Continue reading
